Namazın sırları mı var?

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Muhyiddin-i Arabi Hazretleri bu konuyu 69. babda anlatmıştır. Meseleyi "Namazın Erkânının Esrarını Öğrenme Hakkında" başlığı altında izah etmiştir.

Cenab-ı Hakk'a izafe delince "salat/namaz" manası, rahmet manasına gelir. Allah namaz/salat ile insanları karanlıktan nura, dalaletten hidayete, şekavetten saadete çıkarır. Meleklere isnat edildiği zaman "Salat" kelimesi müminler için rahmet, istiğfar ve dua anlamına gelir. İnsanlara isnat edilmesi halinde rahmet, dua ve (Namazın rükünleri gibi) hususi fiilleri yapma anlamına gelir.

Allah'ın Sıfatları; hayat, ilim, irade, kelam, kudret, sem', basar olmak üzere, yedi adettir. Bunlar Allah'ın Zat-ı Akdesi ile birlikte Allah'ı yakından tanıtan unsurlar sekizdir. Mabud olan Allah'ın bu sekiz vasfına uygun olarak kul olan insanların emir ve yasaklara teklif edilen mükellef organları da sekizdir. Bunlar:

Kulak, göz, dil, el, karın, cinsel organ, ayak ve kalpten ibarettir.

◆1. İftitah Tekbiri (Ellerin Kaldırılması)

"Allahu Ekber" diyerek elleri kaldırmak: Dünyayı arkaya atmak, yalnız Allah'ı öne almak demektir.

Eller kulak hizasına kaldırılır; bu, "Ben Allah'tan başka her şeyi duymamaya niyet ettim." anlamını taşır.

İbn Arabî'ye göre bu hareket, kalbin Allah'ın huzuruna yükselişini temsil eder; meleklerin "Lebbeyk!" diyerek arşa yönelmesi gibidir.

◆2. Kıyam (Ayakta Durmak)

"Hakk'ın huzurunda bir kul gibi dikilmek."

Ayakta durmak, Allah'a karşı saygı ve kulluğun vakarını temsil eder. Okunan Fatiha, bu halin dilidir: "Yalnız sana kulluk eder, yalnız senden yardım dileriz."

◆3. Rükû (Eğilmek)

"Ben, senin büyüklüğün karşısında küçüğüm." Rükû, tevazu ve teslimiyet makamıdır.

"Sübhâne Rabbiye'l-azîm" derken kul, kendi küçüklüğünü, Rabbin azametini itiraf eder.

◆4. Secde (Yere Kapanmak)

"En yüceye, en aşağıdan yaklaşmak." Bu, namazın zirvesidir.

Peygamberimiz (asm) buyurur: "Kul, Rabbine en yakın olduğu hâl secdedir." (Müslim, Salat 215)

İbn Arabî'ye göre secde, "Ben hiçim" demenin fiilidir; yoklukla varlığın buluştuğu andır.

◆5. Kade (Oturmak)

"Rabbimin huzurunda huzura ermek."

Artık kul sadece Allah'ı zikreden değil, Allah'ın selamını yansıtan bir aynadır.

◆6. Selâm (Sağa ve Sola Dönmek)

"Hakk'tan halka dönmek." Artık kulun yüzü insanlara dönüktür ama kalbi hâlâ Allah'a bakar.

Namaz bu yönüyle hem bir ibadet hem de bir manevi yükseliş (mirac) halidir.

Selam ve dua ile...