Fıkıh: İmamı gazali

Gazzâlî, kelâm ilmini hem öğrenmiş hem de ciddi biçimde eleştirmiştir. Kelâm konusundaki en önemli eserleri el-İktisâd fi'l-İ'tikâd ve el-İktisâd fi'l-İ'tikâd'dır.

Kelâm'a Yaklaşımı

Gazzâlî, kelâm ilminin işlevini sınırlı görür. Ona göre kelâm:

• ▸Bidatçilere ve filozoflara karşı akaidin korunması bakımından farz-ı kifâyedir
• ▸Ancak kelâm ilmi, gerçek anlamda Allah'a yakınlaştırmaz
• ▸Kalbin tatminine yetmez; bunun için tasavvuf gereklidir

el-İktisâd fi'l-İ'tikâd

Bu eserinde Gazzâlî, Eş'arî kelâmının temel meselelerini sistematik biçimde ele almış; Allah'ın varlığı, sıfatları, nübüvvet, ahiret ve imâmet konularını incelemiştir.

Eleştirisi

Gazzâlî, kelâmcıların tartışmalarının çoğunun gereksiz yere derinleştirilerek halkı saptırdığını düşünür. Ona göre avamın basit ve sade bir imanı, kelâmcıların uzun tartışmalarından daha kıymetlidir.

Mirası

Gazzâlî'nin kelâm eleştirisi, sonraki dönemde İslam düşüncesinde büyük yankı uyandırmış; bazı âlimler onun kelâmı reddettiğini düşünmüş, ancak doğru anlayış onun kelâmı sınırladığı yönündedir.